28. februari 2017

Prostaatproblemen: minuscule bolletjes verlichten de pijn

De prostaatslagaderembolisatie (Prostate Artery Embolization - PAE) biedt mannen met een goedaardige vergroting van de prostaat tegenwoordig een nieuw, minimaal-invasief alternatief voor een operatie. Minuscule bolletjes zorgen ervoor, dat de bloedvoorziening wordt verminderd en laten zo de prostaat krimpen. De procedure wordt nog maar in een beperkt aantal klinieken toegepast, bijvoorbeeld in het HELIOS Klinikum in Krefeld vlak bij de grens.

De goedaardige vergroting van de prostaat - de benigne prostaathyperplasie (kortweg BPH) – is een mannenkwaaltje, dat steeds vaker voorkomt naarmate mannen ouder worden. "Bij mannen ouder dan 50 jaar komt het bij een op de twee voor ", verklaart Prof. Dr. med. Martin Friedrich, Directeur van de Kliniek voor Urologie en Kinderurologie. De vergroting alleen wordt nog niet als ziektebeeld beschouwd. Pas wanneer zich naar verloop van tijd klachten ontwikkelen, moet er een therapie worden overwogen op basis van de bevindingen. De precieze oorzaak van het ontstaan van BPH is tot op de dag van vandaag niet volledig bekend. De klachten die ontstaan, kunnen zeer uiteenlopend zijn. Naast een verzwakking van de urinestraal, waarbij het langer duurt tot de blaas geleegd is, klaagt men ook over verhoogde aandrang tot urineren en vaker ‘s nachts naar het toilet moeten.

De behandelingsbehoefte richt zich op de individuele klachten van de betroffene. Echter kunnen grote hoeveelheden achtergebleven urine, herhaaldelijke blaasontstekingen of een volledige urineretentie - in zeldzame gevallen zelfs een acuut nierfalen - ook een ingreep noodzakelijk maken. In vroege stadia van de goedaardige prostaatvergroting wordt allereerste een behandeling met medicatie gestart. Lichte klachten kunnen daarmee heel goed worden opgelost. In geval van uitblijvende werking of dreigende beschadiging van de blaas of de nieren wordt voor de verkleining van de prostaat doorgaans een urologische operatie aanbevolen. Nu is er een nieuwe procedure: de prostaatslagaderembolisation (PAE).

De behandelende radiologen maken eerst met behulp van een biplane angiografie-installatie voor de planning van de ingreep een driedimensionaal beeld van zelfs de kleinste vertakkingen van de bloedsomloop. Deze haarscherpe 3D-opnames maken het de interventioneel dienstdoende artsen mogelijk met hoge precisie in de allerfijnste arealen te komen – die hier slechts ongeveer half zo groot zijn als de te katheteriseren slagaderen bij bijvoorbeeld een beroerte of hartinfarct. "Via een minuscule ingang via de lies brengen wij onder röntgenbewaking een microkatheter in de bloedvaten naar de bekkenorganen in. Van daaruit bereiken we de fijn vertakte aderen die de prostaat voorzien van zuurstof en voedingsstoffen", legt Prof. Marcus Katoh, Chef-arts van het Instituut voor Diagnostische en Interventionele Radiologie. "Langs deze weg worden dan speciale microbolletjes met een diameter van ca. een vierde millimeter langzaam ingewassen, totdat de bloedstroom tot stilstand komt. Deze deeltjes, die bij andere radiologische ingrepen al hebben bewezen geen bijwerkingen te veroorzaken, blijven in de prostaat als in een zeef hangen. Doordat het klierweefsel niet voldoende bloed meer toegevoerd krijgt, sterft het af." Het orgaan krimpt, de druk op de urinebuis vermindert en leidt zodoende tot een gestaag therapiesucces. Mocht de therapie tegen de verwachtingen in toch geen succes hebben, kan de urologische operatie daarna nog altijd probleemloos worden uitgevoerd ", zegt Prof. Dr. Marcus Katoh, Hoofd van het Instituut voor Diagnostische en Interventionele Radiologie van het HELIOS Klinikum Krefeld. De behandeling van de patiënt vindt plaats in nauwe, interdisciplinaire afstemming met de urologen binnen het Prostaatcentrum Krefeld.

De ingreep wordt uitgevoerd aan beide kanten, waarbij over het algemeen slechts één liesader moet worden doorgeprikt. Normaalgesproken voelen patiënten geen of slechts geringe pijn, waardoor de ingreep met plaatselijke verdoving zonder volledige narcose kan worden doorgevoerd. De patiënt kan de procedure volgen op het beeldscherm. Indien gewenst, kan hij een pijnstillend middel krijgen. Een drukverband en een dag bedrust – meer nazorg is normaliter niet vereist. Al enkele dagen tot weken na een succesvolle embolisatie ondervinden veel patiënten een voortdurende vermindering van klachten. "De publicaties over de nieuwe toepassing zijn tot nu toe veelbelovend en dat geldt ook voor de positieve ervaringen in ons centrum", verklaart uroloog Prof. Friedrich.

Met name oudere patiënten met een beperkende medische voorgeschiedenis van hart-, bloedsomloop- of longklachten, bij wie volledige narcose voor een operatie een risico vormt, profiteren van deze toepassing. "Een contra-indicatie is echter prostaatkanker", voegt Dr. Peter Schott, Consulterend Arts in het interventionele team van Prof. Katoh, toe.